Υπόβαθρο έργου

Ιστορικό του έργου
Η Κύπρος ως άγονο και ημιάγονο νησί της Μεσογείου πλήττεται ήδη από τις κλιματικές αλλαγές και τις αρνητικές επιπτώσεις τους σε διάφορους τομείς της οικονομίας της. Κατά τη διάρκεια του περασμένου αιώνα παρατηρήθηκε ότι το κλίμα του νησιού άλλαξε με τη βροχόπτωση να μειώνεται με ρυθμό 1 mm ανά έτος, ενώ η μέση θερμοκρασία αυξήθηκε κατά 0,5°C. Η μείωση των βροχοπτώσεων και η αύξηση της θερμοκρασίας είχαν αρνητικές επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα των φυσικών υδάτινων πόρων, οι οποίες μειώθηκαν κατά 40% από τις εκτιμήσεις που έγιναν το 1970. Ακραία καιρικά φαινόμενα, ειδικά οι ξηρασίες είναι πιο συχνές από ό,τι πριν, με την ξηρασία που προκαλεί η έλλειψη νερού να έχει αρνητικές συνέπειες για την οικονομία, την κοινωνική ζωή και το περιβάλλον. Η μη βιώσιμη εξάντληση των υπόγειων υδάτων που προκαλείται από την ανεξέλεγκτη άντληση νερού σε πολλές περιοχές έχει οδηγήσει σε θαλάσσια διείσδυση σε υπόγειους υδροφορείς και την επιδείνωση της ποιότητας του νερού που αντλείται.
Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των βροχοπτώσεων και αύξηση της θερμοκρασίας τα επόμενα χρόνια που θα οδηγήσει σε υψηλότερη εξάτμιση και ξηρότερες συνθήκες. Η μη βιώσιμη εξάντληση των υπόγειων υδάτων είναι πιθανό να επιδεινωθεί με τη μείωση της διείσδυσης των επιφανειακών υδάτων στην περιοχή της Μεσογείου. Επιπλέον, η αύξηση της διείσδυσης αλμυρού νερού σε παράκτιους υδροφορείς από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας θα μειώσει περαιτέρω τη διαθεσιμότητα χρήσιμων υπόγειων υδάτων. Η γεωργία και η επισιτιστική ασφάλεια αναμένεται να απειληθούν. Επιπλέον, η ζήτηση για νερό θα αυξηθεί με την αύξηση της θερμοκρασίας και ιδιαίτερα η ζήτηση νερού για τις καλλιέργειες. Με την αυξανόμενη εξάρτηση από τον κλιματισμό, τα συχνότερα κύματα καύσωνα στη διάρκεια του καλοκαιριού θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυξημένη ζήτηση για παραγωγή ενέργειας και να προκαλέσει ακόμα και απώλειες ζωών, αν αποτύχει η τροφοδοσία. Η μετανάστευση από αγροτικές σε αστικές περιοχές είναι πιθανόν να αυξηθεί σε συνθήκες κλιματικής αλλαγής, καθώς πολλά αγροτικά εισοδήματα θα είναι λιγότερο βιώσιμα. Τα χαρακτηριστικά των ασθενειών είναι πιθανό να αλλάξουν, καθιστώντας πιο δύσκολο τον έλεγχό τους. Οι κλιματικές αλλαγές αναμένεται να επηρεάσουν την ανθρώπινη υγεία μέσω της αύξησης της θνησιμότητας από θερμοπληξία, τροπικές ασθένειες, όπως η ελονοσία, και την αστική ατμοσφαιρική ρύπανση.
Κατά τα προσεχή έτη, η Κύπρος δεν αναμένεται να γίνει πολύ ευάλωτη στις πλημμύρες από τη θάλασσα. Ωστόσο, η παράκτια ζώνη της Κύπρος θεωρείται ως μια πολύτιμη και ευάλωτη περιοχή. Αυτή η ζώνη, στην οποία λαμβάνει χώρα η περισσότερη αστική ανάπτυξη και οικονομική δραστηριότητα, καλύπτει το 23% της έκτασης του συνόλου της χώρας, το 50% του συνολικού πληθυσμού και τρεις από τις τέσσερις μεγάλες πόλεις, ενώ το 90% της τουριστικής βιομηχανίας βρίσκεται στην ακτογραμμή. Επιπλέον, ένα μεγάλο ποσοστό του «φυσικού κάλλους» του νησιού βρίσκεται εκεί, επίσης, κοντά σε παράκτιες περιοχές. Το πιο ευάλωτο μέρος από αυτή την άποψη είναι η χαμηλού υψομέτρου περιοχή της Λάρνακας που βρίσκεται στη νότια ακτή του νησιού. Η διάβρωση αποτελεί μεγαλύτερη απειλή από τις πλημμύρες, ιδίως για τις με άμμο και χαλίκι παραλίες του νησιού. Αυτή τη στιγμή, το 38% της ακτογραμμής υπόκειται ήδη σε διάβρωση, ως επί το πλείστον αποτέλεσμα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως η εξόρυξη στις παραλίες, τα φράγματα, η παράνομη κατασκευή κυματοθραυστών και η αστικοποίηση. Με μια άνοδο της στάθμης της θάλασσας, το πρόβλημα της διάβρωσης θα μπορούσε να επιδεινωθεί σε αυτούς τους τομείς, προκαλώντας απειλές για την ασφάλεια των υποδομών, όπως το αεροδρόμιο της Λάρνακας, σταθμούς αφαλάτωσης και μονάδες παραγωγής ενέργειας, αυξάνοντας τους κινδύνους που προκύπτουν από πιθανές καταιγίδες και την οικονομική ζήτηση προστασίας των ακτών. Οι πεδινές περιοχές θα είναι πολύ επιρρεπείς σε επιπτώσεις ανόδου της στάθμης της θάλασσας και θα απειλούνται με τον κίνδυνο πλημμυρών και μεγαλύτερη έκθεση σε θύελλες.
Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες και τις αναμενόμενες αρνητικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Κύπρο, είναι σημαντικό ότι, εκτός από μέτρα για τη μείωση των εκπομπών, τα μέτρα προσαρμογής θα πρέπει να προσδιοριστούν και να εφαρμοστούν για τα φυσικά όσο και τα ανθρώπινα συστήματα για την ανάπτυξη κατάλληλων προσαρμοστικών απαντήσεων για την αποφυγή των κινδύνων που θέτει η κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, η προσαρμογή θα συμβάλει στην ενίσχυση της κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας των δραστηριοτήτων, τη μείωση του ευάλωτου χαρακτήρα τους και την εξάλειψη, στο μέτρο του δυνατού, των ακραίων κλιματικών φαινομένων. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να γίνει προγραμματισμός για τις προσαρμοστικές στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο και να λάβει χώρα συστηματική εργασία για την ενίσχυση των εθνικών δυνατοτήτων, ώστε η Κύπρος να είναι σε θέση και έτοιμη να ανταποκριθεί στις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.